الشيخ رسول جعفريان
244
تاريخ سياسى اسلام (سيره رسول خدا ص) (فارسى)
آن دو مسلمان را مورد حمله قرار دادند . « 1 » بلاذرى از سعد وقاص نقل مىكند كه به همراهى جمعى از صحابه به « شعب ابى دبّ » رفته ، وضو ساخته نماز مىخوانديم در حالى كه در حالت خفا بوديم . در اين لحظه جمعى از مشركان ظاهر شده ما را دنبال كردند . آنان كه اخنس بن شريق ، و جمعى ديگر از مشركان بودند ما را ملامت كرده بر ما هجوم آوردند . من استخوان شترى برداشتم و بر يكى از مشركان زدم ، همين سبب شد تا او زخمى شده و مشركان شكست خوردند ! « 2 » راوى اين حكايت احتمالا آخر ماجرا را تغيير داده ، زيرا از جاى ديگرى آگاهيم كه از آن پس ، به دليل اين برخورد ناصحيح سعد ، مسلمانان حتى شعبهاى دور را كه مىتوانستند آزادانه در آنها نماز بگزارند از دست دادند . پيش از آن خود رسول الله صلى الله عليه و آله و سلم نيز همراه برخى از اصحاب در نواحى اطراف مكه نماز مىخواندند . « 3 » مىدانيم كه رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم در طى دوران بعثت از اصحاب خود خواسته بود تا از هر گونه خشونت خوددارى كنند . اين حادثه سبب شد تا مسلمانان محدوديت بيشترى يافته ، در يك خانهء دربسته بر روى كوه صفا كه خانهء ارقم بن ابى ارقم بوده پنهان شوند . فرزند ارقم گفته است كه پدرش هفتمين كسى بوده كه اسلام را پذيرفت ، خانهء او بر روى كوه صفا بوده و اين همان خانهاى است كه رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم در « اول اسلام » در آنجا بسر برده ، مردم را به اسلام دعوت مىكرده و جمعى كثير در آن مسلمان شدند . اين خانه ، بعدها به ملكيت منصور عباسى در آمد و مهدى عباسى آن را به همسرش خيزران داد و از آن زمان به عنوان « دارالخيزران » معروف شده است . « 4 » اين محل به صورت مسجدى متبرك درآمد و دليل آن همين بود كه زمانى پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم در حالى كه از مشركان گريزان بود ، به همراه اصحابش چندى را در آن بسر برده است . « 5 » ابن اسحاق از اين رخداد ياد نكرده و بلاذرى نيز جز اشاره به نام چند تن كه پيش از رفتن رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم به خانهء ارقم مسلمان شدند ( و اين نيز قاعدتاً از واقدى است ) مطلبى در اين باره نياورده است . اما در سيرههاى متأخر همچون سيرهء حلبى و شامى ، بدان اشاره شده است . شايد عدم ذكر آن در سيرهء ابن اسحاق ، نشانى بر عدم اهميت اين ماجرا باشد . گذشت ( وحلبى نيز تصريح كرده ) كه رفتن به خانهء ارقم بدنبال مشكلى بوده كه در كوههاى مكه براى مسلمانان پيش آمده و آن زخمى شدن يكى از مشركان توسط سعد
--> ( 1 ) . انساب الاشراف ، ج 1 ، ص 117 ( 2 ) . انساب الاشراف ، ج 1 ، ص 116 ( 3 ) . طبقات الكبرى ، ج 4 ، ص 95 ( 4 ) . طبقات الكبرى ، ج 3 ، صص 244 - 242 ( 5 ) . اخبار مكه ، ج 2 ، صص 260 - 200